તહેરાનઃ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ અને સંભવિત યુદ્ધને લઈને આગામી 48 કલાકમાં મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ થઈ શકે છે. જિનેવા અને ઈસ્લામાબાદમાં થયેલી ગુપ્ત બેઠકો બાદ બન્ને દેશો વચ્ચે પ્રાથમિક સ્તરે શાંતિ સમજૂતી અંગે સહમતી બન્યાની માહિતી સામે આવી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, એક પાનાનું પ્રાથમિક સમજૂતીપત્ર તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જે ટૂંક સમયમાં જાહેર થઈ શકે છે.
અમેરિકાના વ્હાઈટ હાઉસ સાથે જોડાયેલા સૂત્રોનો દાવો છે કે પહેલીવાર બન્ને દેશો કેટલાક મહત્વના મુદ્દાઓ પર એકમત થયા છે. આ સમજૂતીમાં મુખ્યત્વે ત્રણ મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે અને આ મુદ્દાઓ પર પ્રાથમિક સહમતી મળી હોવાનું કહેવાઈ રહ્યું છે.
ઈરાનના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે જોડાયેલા મોહમ્મદ મરાંડીએ જણાવ્યું કે અમેરિકી પક્ષ તરફથી શાંતિના સમાચાર બહાર પાડવામાં આવ્યા છે જેથી વૈશ્વિક શેરબજારમાં સકારાત્મક અસર પડે. તેમણે સંકેત આપ્યો કે ઈરાન ભવિષ્યમાં પરમાણુ હથિયાર ન બનાવવાનો અને યુરેનિયમનું સંવર્ધન ન કરવાનો નિર્ણય જાહેર કરી શકે છે. ઉપરાંત, ઈરાન પાસે હાલ ઉપલબ્ધ યુરેનિયમના જથ્થાને નાબૂદ કરવાની ચર્ચા પણ ચાલી રહી છે, જોકે તે પ્રક્રિયા ક્યાં અને કેવી રીતે થશે તે હજી સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી.
બીજી તરફ અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump ઈચ્છે છે કે ઈરાન પાસે રહેલું અંદાજે 440 કિલો યુરેનિયમ અમેરિકાને સોંપવામાં આવે.
સમજૂતીના ભાગરૂપે અમેરિકા ઈરાન પર લાગેલા કેટલાક આર્થિક પ્રતિબંધોમાં રાહત આપી શકે છે. તેમાં ઈરાનના ફ્રીઝ થયેલા નાણાં મુક્ત કરવાનો મુદ્દો પણ સામેલ છે. જો આ સહમતી અમલમાં આવશે તો ઈરાનમાં રાહત અને પુનઃનિર્માણના કાર્યો માટે વિશેષ ફંડ ફાળવવાની શક્યતા છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગને લઈને પણ સકારાત્મક સંકેતો મળ્યા છે. પ્રસ્તાવિત સમજૂતી અનુસાર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરી સંપૂર્ણ રીતે ખુલ્લો રાખવામાં આવશે જેથી આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજ વ્યવહાર સરળ બની શકે. ઈરાન જહાજોને અવરજવર માટે મંજૂરી આપશે અને અમેરિકા પણ તેમાં અવરોધ ઉભો નહીં કરે તેવી ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ નિર્ણયથી એશિયા, યુરોપ અને અમેરિકા સહિત વિશ્વના અનેક દેશોને વેપાર અને તેલ પુરવઠા મામલે મોટી રાહત મળી શકે છે.
અમેરિકી અધિકારીઓ સ્ટીવ વિકકોફ અને જેરેડ કુશનર દ્વારા ઈરાનના વિદેશમંત્રી Abbas Araghchi સાથે 14 મુદ્દાની વ્યાપક સમજૂતી અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હોવાનું કહેવાય છે. અત્યાર સુધીમાં ત્રણ મુદ્દાઓ પર સહમતી મળી છે, જ્યારે બાકીના 11 મુદ્દાઓ પર હજી ચર્ચા ચાલુ છે. આગામી 30 દિવસમાં આ મુદ્દાઓનો ઉકેલ લાવવા પ્રયાસ થશે.
અમેરિકાના વિદેશમંત્રી Marco Rubioએ જણાવ્યું કે “ઓપરેશન એપિક ફ્યૂરી” સમાપ્ત કરવામાં આવ્યું છે અને હવે આગળની કાર્યવાહી શાંતિપૂર્ણ ચર્ચા દ્વારા આગળ વધારવામાં આવશે.
10-May-2026